Tư liệu

Ngộ Chữ

AI trong cm 4.0


Liêm Trinh


Lời bình: Liêm Trinh viết truyện ngộ chữ của mình cẩn thận như một bà giáo chép bài toán hình lên bẳng, từ một chữ tâm truyện nào đó, tác giả quay một đường tròn, khép kín câu chuyện mình kể bằng câu văn năm xưa tổ phụ tôi đã chết vì ngộ chữ. Cũng có thể nói, NGỘ CHỮ được viết như một bà nội trợ giỏi, khéo gói tấm bánh, gói xong không quên buộc quanh câu chuyện của mình một sợi lạt mềm, đầu này sợi lạt là câu văn mở truyện năm xưa tổ phụ tôi đã chết vì ngộ chữ và đầu kia sợi lạt cũng chính là câu văn ấy những đã là câu kết. Vì thế, đọc truyện này, vừa như giải toán, tìm tâm truyện, lại vừa như cởi lạt, bóc lá tìm nhân bánh. Cùng xuyên tường với nhân vật tổ phụ, người đọc theo dấu chữ tâm, chữ nhân kia, cùng hiểu ta, NGỘ CHỮ là một huyền thoại về nhân tâm của những người dám lấy chữ nghĩ làm lý tưởng sống. Muốn được ngâm nga những tâm sự nước non, những đau buồn nhân thế, học sẵn sàng chấp nhận lưỡi rùi cắm ngập vào cổ để máu và nước mắt chảy thành dòng, vĩnh viễn ngoằn ngoèo như những dòng chữ viết, giúp tác giả viết cho bằng xong truyện ngắn này!

Trần Quốc Toàn

Nhatbook: Cả truyện là một ẩn dụ mà khi đọc chậm sẽ thấy đâu đó là bản thân mình trong đám hình người hóa đá phía cuối truyện kia.

 


Nhatbook-Ngo chu-Liem Trinh

Năm xưa, tổ phụ tôi đã chết vì ngộ chữ. Khi bốc mộ cải táng, người ta thấy chữ in chi chít trên trán, trên đỉnh sọ của ông. Thế mà ngày nay ông vẫn thản nhiên về nhà, đầu đội khăn đóng, mặc áo the thâm, ngồi xếp bằng trên chiếc rương to, rộng như tấm phản, bên trong là những bản thảo công trình nghiên cứu chữ nghĩa sẽ không bao giờ có cơ hội khai sinh. Lưng cúi lom khom, tay cầm kính lúp, miệng ông không ngớt ngâm nga:

Chiếc thuyền lơ lửng bên sông
Biết đem tâm sự ngỏ cùng ai đây
Trách chi thiên hạ đời nay
Mà đem non nước làm rày chiêm bao
(Nguyễn Trãi)

Ông ngâm nga lớn quá khiến tôi không sao đọc sách được. Nhưng mỗi khi tôi định đứng lên, ra khỏi phòng đọc thì ông níu tôi lại mà bảo:”ngồi xuống đi cháu! Đọc tiếp đi, còn nhiều sách lắm mà!”. Tôi lại ngồi xuống, nhìn ông còng lưng thảo chữ “đạo cao long hổ phục, đức trọng quỷ thần kinh”. Cho đến khi ông cháu đều mờ mịt không nhìn thấy nhau, thì ông đứng dậy khoan thai bước xuyên qua tường, đi về đâu tôi chẳng rõ, miệng vẫn ngâm nga:

Đã buồn vì trận mưa rào
Lại đâu vì nỗi ào ào gió đông
Hoa trôi nước chảy xuôi dòng
Chiếc thuyền lờ lững bên sông một mình
(Nguyễn Trãi)

*

Những cơn đau đầu khiến tôi đâm ra sợ sách vở, tâm can nhộn nhạo, khó chịu. Ban ngày, tôi thường nghe thấy những tiếng rì rầm khó hiểu vẳng ra từ bốn bức tường. Lắng nghe thì ra là những lời đối thoại trong sách đang vang lên thành tiếng. Ban đêm, trong lúc chập chờn mơ ngủ, tôi nghe tiếng người nhộn nhịp náo động trong phòng đọc, choàng dậy nhìn xem thì thấy những nhân vật từ trong sách bước ra, cười cười nói nói chào hỏi nhau ra chiều thân thiết lắm.

Người nhà tôi bắt đầu lo lắng, buộc tôi bỏ sách, uống thuốc. Thuốc men bổ vào người khiến tôi thổ ra một chất lỏng màu đen như mực in.

Một hôm, trong lúc tôi còn thiêm thiếp hôn mê trên giường, ông tôi đến khẽ lay tôi dậy rồi bảo: “Đi theo ông nào, cháu!”. Dù chưa biết mình sẽ đi đâu, tôi vẫn choàng dậy, chập choạng bước theo bóng ảnh huyền hồ, thấp thoáng của ông đang lướt đi như gió cuốn.

Đi mất bao lâu tôi không biết. Cuối cùng, mệt mỏi quá, tôi thất thểu ngừng lại thì trông thấy ông tôi đang đứng trên cao chót vót đỉnh núi, tay chắp sau lưng bất động, nhìn ra xa xăm. Trèo lên đứng cạnh ông tôi, nhìn xuống thung lũng, tôi trông thấy cơ man những hình người hóa đá, dù nằm nggoif đi đứng bất luận tư thế nào, ai cũng ôm khư khư trong lòng vài quyển sách. Có người mất cả đầu mà lưng vẫn còng xuống tìm kiếm quyển sách đã đánh rơi. Có người bị nguyên một lưỡi rìu cắm ngập vào cổ mà vẫn phun ra không ngừng một thứ nước rẳ như máu, nửa nhue nước mắt chảy thành dòng vĩnh viễn ngoằn ngoèo như ngững dòng chữ viết.

Kinh sợ trong lòng, tôi quay lại, cắm đầu cắm cổ chạy về. Tiếng ông tôi cười vang đỉnh núi nghe ngạo nghễ quá. Tôi lao vào phòng, va phải chiếc gương to vẫn thường treo giữ phòng. Thảng thốt, tôi thấy bóng mình trong gương, hốc hác, xanh xao, và ghê thay, quua làn da trong suốt, tôi thấy trán mình in hằn những vwst viết li ti nhỏ như mạch máu.

Năm xưa, tổ phụ tôi đã chết vì ngộ chữ…


Nguồn: 45 truyện ngắn Chọn lọc và bình luận, nxb Hội Nhà Văn, 2003


Advertisements

Gửi phản hồi