Sự tích sáu vị thần tướng thời Hùng Duệ Vương đánh giặc Nam Chiếu và giặc Thục


Sự tích sáu vị thần tướng thời Hùng Duệ Vương đánh giặc Nam Chiếu và giặc Thục

Truyền thuyết dân gian người Việt


Huyền tích kể rằng, vào thời Hùng Duệ Vương, nước ta có một vị Trưởng bộ Ái châu (tức Thanh Hóa ngày nay) tên là Hùng Thuận, năm ông 68 tuổi, lấy một bà vợ ba tên là Hoàng Thị Phức tục gọi Phức Nương, 20 tuổi. Ông bà lấy nhau đã mấy năm, vào đêm 12 tháng 10 năm nọ, ông chiêm bao thấy một vị Thiên quan mũ áo chỉnh tế, tới trước mặt ông báo: “Ta vốn là Thiên sứ, thừa mệnh trời gọi ông về thiên đình có việc”. Ngay sau đó, ông vô bệnh mà chết.

Bà ba thương nhớ ông, ngày nào cũng ra ôm lấy mộ mà khóc. Khi bà ngủ thiếp đi, chợt mơ thấy ông bao: “Phiên đình giao ta mang tới cho nàng hai vị Thiên tào Phán quan”. Sau đó trở về bà có mang, bị mẹ con bà cả chửi mắng đuôi đi. Mặc dù bà giải thích thế nào họ cũng không tin. Bà đành trở về quê mẹ ở huyện Chân Định (Trực Định), phủ Kiến Xương. đạo Sơn Nam, giữa lúc bà mang thai mãn kỳ và vượt kỳ hạn.

Nhưng chỉ tới Thượng Khu trang Tiên La, huyện Diên Hà, phú Tiên Hưng bản trấn thì mặt trời đã xế tà, trong khi bụng mang dạ chửa, tự đi bộ ngày đêm ròng rã, người mệt bụng đau, sắp sinh không ai cho vào nhà. Phu nhân nghĩ mình đã tới bước đường cùng, chợt thấy bên đường bên bờ đê có một ngôi quán lợp tranh, bà liền vào đó trú chân, Trước ngôi quán là khu dân cư, thuộc khu Thượng đất Tiên La, có ngồi nhà dịch trạm do triều đình xây dựng. Đó là nơi chuyển tiếp công văn giấy tờ của triểu đình xuống địa phương, và các giấy tờ trình báo của cơ sở đưa lên triều đình, gọi là Dịch Đình.

Tại đây có hai viên Thiên quan, lập hai đồn để bảo vệ và canh giữ ngăn ngừa giặc dã, trộm cướp. Đêm ấy, hai viên quan tổ chức hội Dịch Đình dinh yến thực, phụ lão nhân dân Thượng Khu xã Tiên La cùng dự hội để phụ tá hai vị. Đêm ấy, hai vị đều say, nằm ngủ tại Dịch Đình dinh, nhân dân cũng phải ở lại hầu hạ hai vị. Mọi người đều mơ thấy binh mã ầm ầm kéo tới con đường trước Dịch Đình. Một cánh quân đông tới hàng trăm người, lại có một viên tướng đi thắng tới trước, thân cao hơn một trượng. hình thù kỳ dị: đầu gà mào hoa năm màu, một tướng theo sau, thất lưng long lanh, mũ áo rực rỡ đi thẳng tới chỗ hai vị Thiên quan thì dừng bước. Hai vị Thiên quan hỏi: “Hai quan tới đây có việc gì vậy, mời ngồi”. Một vị đáp: “Tôi vốn là thần Thiên Bồng, lại do nhân dân Thượng Khu xã Tiên La phụng thờ. Tương truyền thân phụ của Thiên Bồng đại vương là người phương Bác di cư đến Bồng Khê, huyện Trà Giang, phủ Thiệu Thiên, Ái châu (tức Thanh Hoá), người họ Trương tên gọi là Khang, lấy bà Trần Thị Phương người Ái châu. Nhà ông đời đời làm chức Chưởng quản Bách hiển đạt ở triểu. Ông Khang làm nghề buôn bán thuốc, tình thông cả Đạo giáo và Phật giáo. ngụ cư tại quê vợ. Đến năm ông gần ngũ tuần, bà dư tứ thập; một hôm bà lên núi Bàn Thạch hái thuốc, bà trông thấy một con quái vật đầu gà thân rắn, có hai cánh đi tới chỗ bà, bỗng lao tới quấn lấy ba vòng. khiến Linh thần bà rã rời, sợ hãi, mơ màng như mộng, khi ấy thấy một đại thần tướng, thần cao hơn trượng đầu gà, thân người từ trên trời giáng xuống nói với bà rằng: “Thần vâng mệnh trời hiệu gọi Thiên Bồng xin làm con”.

Trong giây lát rắn tự biến mất, còn bà Trương bàng hoàng tỉnh dậy, sau đó bà có thai, tới ngày báy tháng Giêng năm Đình Sứu, bà trở dạ sinh một. cậu con trai: thân người đầu gà, trong lòng hai bàn tay có in dấu bốn chữ: “Thiên Bồng chi ấn”. Thân hình cao lớn đường đường, đến năm 18 tuổi thân cao dư trượng, trời ban thiên tài dị thuật, văn võ song toàn, hồ gió gọi mưa, bắt quý gọi ma. Vua mến tiếng. vời vào triều đãi ngộ trọng thị, phong là Thiên Bồng nguyên soái Đại tướng quân, Thống lĩnh kiêm Trì thủy bộ. Bây giờ vào thời vua Hùng Vương thứ 16 (tức là Vũ Vương hoàng đế). nước ta có giặc Ô Mộc Nam Bạch Hổ Động và giặc Nam Chiếu, chúng hè nhau vào xâm lấn kể từ Quảng Đông, Quảng Tây (thuộc Bách Việt) và các địa phương thuộc các châu của nước Nam Việt ta: Hoan châu (Nghệ Tĩnh), Ái châu (Thanh Hoá), Bố Chính châu. Cứu Chân, Hải Nam. Vua sai Thiên Bồng đì dẹp giặc, ông điều quân tiến về địa phận Thượng Khu, trang Tiên La, huyện Thần Khê. phú Tiên Hưng, đạo Sơn Nam, cho quân trú lại Dịch Đình dinh một đêm. Nhân dân biết Thiên Bồng tới, họ đón chực sẵn để xin ông cho làm thần tứ, có 28 người xin theo đi đánh giặc. Nguyên soái thuận cho.

Ngay hôm ấy, ông hô quân tiến thẳng tới dồn giặc. đánh một trận lớn quét sạch quản thù, bắt sống tướng giặc, chém ngay tại trận. Tất thấy ngựa voi sĩ tốt của giặc hỗn loạn tan tác hết, nơi nơi yên bình. Thiên Bồng đưa quân quay về quê nội là trang Bồng Sơn, huyện Tống Sơn. Ông băng lên đỉnh núi ngồi hồi lâu, rồi bay lên trời mà biến đi (Đó là ngày 10 tháng 12). Vua truyền lệnh xây đền quốc tế (tức tế lễ theo nghị thức triều đình). giao phó cho thần dân trông nom. Vua lại lệnh cho lập đền thờ ông tại các nơi có hành cung của ông, ở những nơi có gia thần của ông. Tất thảy gồm 62 địa phương. Vua cũng cho lập đền thờ lớn tại Dịch Đình Thượng Khu, thuộc xã Tiên La.

Lại nói, ngày Trưởng bộ phu nhân (Phức nương) trở dạ đề, mọi người được thần nhân báo mộng rằng: “Ta vốn là Tiên Hương chúa tế Long thần, cũng là Phúc thần của bản ấp, nay có Ái châu Trưởng bộ phu nhân có thai sắp sinh hai vị Thiên thần. Phu nhân đang ở Quán ngoài khu Dịch Đình thuộc Thượng Khu xã Tiên La, Thiên bình giao cho bọn ta vào báo cho hai vị Thiên quan bảo vệ khu vực Dịch Đình. để cho dân chúng biết, hãy mau mau ra quấn sở thỉnh rước phu nhân về Dịch Đình sinh hần được yên ổn, phải có sự bảo vệ gấp nếu không hối không kip””. Nói đoạn hành quân đi, nhị vị Thiên quan chợt tĩnh, mới biết là thần báo mộng, kịp đúng lúc trời hừng sáng. Mọi người thực hư chưa rõ, còng nhau kéo ra ngoại quán xem sao. Ngay từ xa người ta đã nhìn thấy trong quân sáng trưng. lại nghe rõ tiếng trống chiêng sênh nhạc rộn ràng. Tới quân. mọi người đều thấy kinh ngạc là có phu nhân nằm trong quán. Hai vị Thiên quan võng cáng ngay phu nhân về Dịch Đình. Lúc đầu, phu nhân còn do dự chẩn chừ, giây lát sau trời đất bỗng nổi cơn mưa to gió lớn, thì bấy giờ phu nhân mới thuận đăng giá về Dịch Đình.

Vừa về tới nơi, kịp lúc phu nhân sinh hai con trai: thân vóc cao lớn đường đường, thần phong lãm liệt. hàm én mày ngài, mặt phượng mày rồng, tay dài quá gối, đúng là tướng mạo người phì thường. Nhị vị Thiên quan cùng nhân dân làm sớ tâu vua. Vua cả mừng, tức thì ra lệnh cho Quý Minh đại vương. Quý Minh đại vương vốn nguyên quán ở Ái châu, về sau cha di cư tới đất động Lăng Xương, huyện Thanh Sơn, phủ Gia Hưng, đạo Hưng Hóa. Cha tên là Nguyễn Cao Khang, mẹ Phạm Thị Hương được thần báo mộng, lên núi thấy hai con hổ đang vật nhau, bèn ôm lấy mang về nhà, rồi có mang mà song sinh ra hai con tral. Quý Minh cũng là em trai thứ của Tan Viên Sơn Thánh, tức là con chú con bác. Hùng Duệ Vương vời vào triều giao cho chức tước theo anh. Anh của Quý Minh tên là Hiển công, được vua phong cho là Cao Sơn đại vương, em Sùng công vua phong cho là Quý Minh đại vương. Tài năng ca hai ông trùm đơi, trí dũng hơn người, không a1 địch nổi. Đó là hai em của Tần Viên Sơn Thánh vậy.

Lại nói, khi Quý Minh đại vương vâng mệnh triều đình rước Trưởng bộ phu nhân (Phức nương) vào chỗ sinh, rồi rước phu nhân cùng hai con trai của bà về triều và rước phu nhân để nhị vị Thiên quan, nhân dân hành lễ bái chúc mừng. Trong khi ấy, hai vị Thiên quan thấy Quý Minh về tới Dịch Đình, mới khai yến mừng để thông báo cho nhân dân biết rằng: “Quý Minh và bọn ta vốn có tình nghĩa anh em. Nhưng nay bọn ta cũng xin làm thần tử”. Quý Minh đều tán thành. Lại nói, trong thời gian đó Quý Minh cùng với hai vị Thiên quan cùng rước phu nhân và hai người con trai về tới kinh sư. Phu nhân làm lễ bái yết vua. Vua trông thấy hai vị Ứng công và Hồng cỏng đúng là tướng mạo dị kỳ. Vua bèn mệnh danh cho anh là Ứng công, em là Hồng công, nuôi dưỡng ngay trong vương phủ cho tới lúc trưởng thành. Ánh em họ đều là anh hùng hơn đời, dũng lược phi thường. văn võ kiêm toàn, đa mưu túc kế, ca nhà rất hạnh phúc về họ, nên nhà vua phong cho người anh làm Để đốc binh sự Đại tướng quân. Chưởng lĩnh Nội vệ tướng quân.

Năm ấy. đúng vào ngày 10 Tháng 7, phu nhân bỗng tự nhiên mà mất. Triều đình cùng với hai ông (ông Ứng, ông Hồng) làm lễ an táng. Sau ba năm việc tang tế đã hoàn tất. Bấy giờ trong nước giặc Man Ô Lý Khởi làm loạn, cướp bóc tại một số địa phương như Hoan châu, Ái châu và Nam Chân, khiến dân chúng lầm than. Bấy giờ vua sai ứng công về tận đồn bão vệ là địa phận Tiên La, Dịch Đình để tiện phòng ngự giặc Man Ô Lý cùng với hai viên Thiên quan Lỗi Lôi đóng đồn tại đó. Vua lại chuẩn cho vùng đất Dịch Đình Thượng Khu thuộc xã Tiên La đều là cơ sở của Hội đồng, Hộ nhi cung phủ của các vị tôn quan triều đình, được miễn mọi tạp dịch binh lương. Vua lại lệnh cho Hồng công Chưởng lãnh quan Tướng quân bảo vệ đồn Báo Thiên Đề phải lập dinh phủ tại chỗ, để chế ngự Man Ô Lý. Trong thời gian hơn ba năm ãy, đánh địch hơn 20 trận và đều thắng lợi. Đến khi hai ông bất được Chánh tướng của giặc Ô Lý giết đi, binh lính của giặc đều bị đánh tan tác, bọn bị chém đầu trên ngàn tên, thu hồi vũ khí đưa về kinh đô báo công lên triều đình. Hai ông đưa quân khải hoàn. Vua suy tôn Ứng công lên chức Bảo quốc Nguyên soái Đại tướng quân, Hồng công giữ chức Thái phó Nguyên soái Đại tướng quân, Lỗi công làm Tả tào Binh sự Thiên quan tướng quân, Lôi công làm Hữu tào Bình sự Thiên quan tướng quân. Từ đấy chư vị làm việc tại triều. Trong thời gian ây chư vị thường loan giá đì về thăm Hội đồng dinh ở Dịch Đình Thượng Khu Tiên La, ban cấp cho nhân dân ở đây tới hàng nghìn quan tiền cứu bần dưỡng lão, dạy bảo dân, chỉ cho họ về mọi lẽ… Công lao của các tôn vị đối với dân quả là lớn lao lắm. Chư vị chưa an nhàn bao lâu. thi trong nước lại bị giặc Thục nhòm ngó biên cương.Hùng Duệ Vương triệu Tàn Viên Sơn Thánh. Sơn Thánh một mặt triệu tập hai em Ta Hữu Kiên Thần (tức Cao Sơn, Quý Minh) và các vị Bảo quốc Ứng công, Thái phó Hồng công cùng Tả,Hữu Tào bình sự Lỗi công, Lôi công, chia đường cùng tiến công các đồn luỹ giặc Thục tại các địa phương như Sơn Nam đạo, Ái châu, Cao Bằng, Hưng Hóa. Các tướng Ứng công, Hồng công, Quý Minh. Tả, Hữu Tào binh tiến thẳng tới Dịch Đình quan ở huyện Diên Hà, phủ Tiên Hưng. đạo Sơn Nam. Hôm trú quân lại ở đó, các quan hội yến ẩm tại Dịch Đình. Đêm ấy các quan làm lễ mật đảo Thiên Bồng đại vương xin được âm phù hộ quốc. Cầu đảo xong, các tướng đồng cử binh tức thì tiến thắng tới biên cảnh giặc. hợp đồng mở một trận đại công kích Thục binh, đánh cho chúng đại bại, đuổi chém hơn ngàn thủ cấp, tàn dư bỏ chạy tán loạn tìm đường về nước. Đất nước thanh bình, quốc gia vô sự. Vua triệu tướng sĩ hỏi triểu để hoàng đế ban thưởng. Ngày ấy Quý Minh đại vương đi thắng về tới Lãng Sơn rồi ngài đi thẳng lên đỉnh núi, sĩ tốt đi theo ở dưới chân núi, Đại vương cưỡi mây bay lên trời mà biến. Các tướng khác cũng lần lượt tự hóa. Nhân dân tướng sĩ đều làm sớ tâu về triều.

Vua nghe tin đều thương xót những vị trung thần, họ đều là những tướng đầy công lao đối với triều đình, quốc gia. Vua bèn sai các quan chia nhau tới nơi mà các vị quan tự hóa để làm lễ an táng, đồng thời báo cho nhân dân địa phương ấy tu tạo miếu đền, để phụng thờ các quan và bao phong mi tự: “Vạn cổ Phúc thần” để họ sống mãi cùng non sông đất nước


Nguồn: Truyền thuyết dân gian người Việt, tập 1

Kiều Thu Hoạch chủ biên, nxb Khoa Học Xã Hội, 2009


*

để lại phản hồi