Sự tích bốn Đại Vương Họ Đinh thời Hùng Vương


Sự tích bốn Đại Vương Họ Đinh thời Hùng Vương

Truyền thuyết dân gian người Việt


Theo thần tích, thuở ấy tại vùng châu Ái (Thanh Hoá) có một người thuộc phái quan lang, tên là Đinh Công Bách. Gia đình, thân tộc ông có nhiều đời làm quan cho các vua Hùng. Một hôm, vua Hùng Duệ Vương ngự giá lên Tản Viên làm lễ cầu tự. Ngài đi có các quan, quân hộ tống. Đoàn hộ tống đức vua có ông Đinh Công Bách cùng đi bảo vệ và hầu cận đức vụa.

Khi vua xa giá về Hoàng cung, tới đạo Sơn Nam, huyện Thượng Phúc, phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam Thượng, khi đến làng Phó Hoa vua Duệ Vương ngăm nhìn thấy làng Phó Hoa có địa thế rất đẹp. Ngài truyền lệnh tướng sĩ dừng lại và nghỉ tại đây một đêm. Vào quãng nửa đêm, Đinh Công Bách mơ thấy mình đi đến một mảnh đất gọi là đất phương Tây, ông gặp một cụ già râu tóc bạc phơ, tay cầm một chiếc áo gấm đưa cho ông Bách mặc vào người. Cụ già nói với giọng lấp lửng, sau này sẽ hợp duyên. Ông Định Công Bách nhận chiếc áo gấm rồi hỏi tên cụ già. Cụ tra lời: “Ta là họ Tô đây”. Nói xong cụ chỉ tay vào chiếc giếng nước trong cạnh đấy, rồi đọc bốn câu thơ:

Tỉnh trung thân đồng tại

Đãi hậu cẩm y sinh

Hạnh đắc tưởng phùng xứ

Thử địa hữu tài minh.

Nghĩa là:

Thần đồng trong giếng này

Biếu người sau áo gấm

May mắn gặp nhau đây

Đất nảy sinh anh tài.

 

Đọc xong mấy câu thơ trên, cụ già biến mất. Khi tỉnh giấc nồng, Đinh Công Bách nghĩ rằng đây là điểm mộng tốt lành, ông lân la hỏi chuyện dân làng quanh vùng Phó Hoa, rằng gần đây có chiếc giếng nào không? Có họ nào là họ Tô không? – Dân làng Phó Hoa thưa rằng: ở đây từ xưa vẫn có chiếc giếng nước trong ở phía Tây, và có một nhà họ Tô sinh hạ được ba người con trai và một người con gái, chủ nhân là ông Tô Công Định đã mất từ lâu. Bây giờ chỉ còn lại vợ và lũ trẻ thơ. Người con gái út họ Tô, là cô gái đẹp tuyệt trần, sắc đẹp của nàng sánh với hoa thì hoa nhường nguyệt thẹn, người trần thế không ai sánh kịp.

Định Công Bách lại hỏi dân làng, tên tuổi người thiếu nữ ấy. Nhân dân Phó Hoa thưa: Nàng là Tô Thị Công Nghị, tuổi vừa tròn mươi sáu.

Nhớ lại giấc mộng trong đêm, theo lời khuyên của cụ già trong mộng, ông bèn tìm đến nhà xin lấy nàng làm vợ. Lễ đính hôn được cử hành nhanh chóng, trọng thể, Đinh công đưa nàng về ở châu Ái. thuộc huyện Tống Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Đến ngày 18 tháng 7, mẹ vợ của Đinh công qua đời. Vợ chồng Định công về Phó Hoa lo an táng cho nhạc mẫu. Hàng ngày Đình công giao du ngắm nhìn núi non hùng vĩ, dựa vào địa thế tìm cách săn bắn muông thú.

Một hôm ông đến cái giếng phương Tây còn gọi là giếng Cầu, bấy giờ trời đã xế chiều, ông định tâm quay về nhà nghỉ ngơi, đi được dăm ba bước chợt nghe có tiếng gọi từ dưới giếng lên: “Mời ông Đình công lại đây, lòng ta đang mong đợi. Nay trời đã định cho ta trở lại trần gian, may gặp được ông, xin đầu thai vào nhà họ Đinh, vì Đinh công là người hiển tài, phúc hậu. Bà Tô mâu lại đẹp người, đẹp nết. Sắc nước hương trời, diện mạo duyên dáng khác người dương thế”. Ông Định công nghe rõ ràng bấy nhiêu câu. Về nhà ông thuật lại cho vợ biết, rồi sửa lễ chay, hương hoa, trầu rượu đến giếng Câu làm lễ tạ thần.

Đương lúc mãi mê cúng lễ. Bông từ dưới lòng giếng nghe vang lên bốn vần thơ rằng:

Phó Hoa chỉ xứ Phượng hoàng trì

Tham xứ nhàn cư cựu dai nhị

Kim nhật tát sinh phù quốc vận

Sình nhì trị ngữ cứu mê.

Nghĩa là: .

Phó Hoa ấy chốn Phượng hoàng năm

Nhàn nhã thâm u đã mấy năm

Sống lại một lòng lo vận nước

Sống mà tự biết há ngu đần.

Thơ đọc xong, trong lòng giếng Cầu bỗng hiện lên mấy đám mây hồng bay lên, rồi lại bay cuộn vòng quanh bà con gái họ Tô, đến vài ba lần, lần nào đám mây cũng đỏ hồng.

Hai vợ chồng Đình công làm lễ tạ thần giếng rồi ra về. Khi ra về, như có người chạy theo sau, vừa theo vừa đọc sách, lúc đó bóng hoàng hôn đã tắt, cảnh vật đêm khuya tĩnh mịch, chìm trong khoảng không gian, hư vô huyền bí.

Đêm ấy, vợ chồng Định công vẫn thao thức chưa ngủ, mơ màng nhìn ánh trăng qua cửa số; bỗng một đứa trẻ cực kỳ xinh đẹp da trắng nõn nà, mặc áo xanh tay cầm quyển sách đi tới đầu giường của vợ chồng Định công. Vợ chồng Định công nhìn rõ đứa trẻ khôi ngô tuấn tú, ông bà cất tiếng hỏi: “Em ở đâu tới đây?” – Dứt lời hỏi của vợ chồng Định công, đứa trẻ liền biến mất. Sau đó ít ngày, vợ Đình công có mang. Đủ tháng, đủ ngày, vào giờ Dần, ngày 6 tháng Giêng, năm Giáp Thìn, bà sinh hạ được một cậu con trai quý tử mặt đẹp như hoa, mắt sáng như sao Bắc Đẩu. Đến giờ Ngọ, năm Bính Ngọ. ngày mồng 7 tháng Sáu, bà lại sinh ra một chiếc bọc có hai người con trai nữa, mặt vuông, tai lớn. Bụng to, tướng mạo phi phàm, oai phong lâm liệt, thật là khác người dương thế muôn ngàn lần.

Vào năm Ký Dậu, ngày mồng 6 tháng Tám giờ Thìn, bà lại sinh được một cậu con trai nữa, lông mày như lông mày hổ, trán như trán con yến, mắt sáng như sao. Mấy anh em khôn lớn, ông bà đặt tên cho các con: Con trưởng là Liễm, con thứ hai là Vĩnh, con thứ ba là Dũng, con thứ tư là Bùi. Khi khoảng ba bốn tuổi, ở làng mở trường học, bốn anh em hằng ngày rủ nhau tới trường làng, nghe thầy giáo giảng bài, nghe các sĩ phu học tập chăm chỉ. Các cậu bé đi đến rất đều đặn. thấy điểm lạ. thầy liền hỏi các cậu bé: – “Các con còn nhỏ tuổi, chưa đủ chí để học hành, các con nên bảo nhau về nhà chơi đùa, đừng ngồi đây làm gì cho khổ”. Dứt lời thầy, bốn cậu thưa rằng: – “Bẩm thầy, anh em chúng con tuy nhỏ tuổi nhưng chúng con có đủ trí thông minh, nên chẳng cần phải vào lớp ngồi học như các bậc sĩ phu hiển triết. Anh em chúng con chỉ cần ngồi bên ngoài lớp học, nghe thầy nói là đã đủ hiểu hết”. Thấy vậy, thầy liền thử tài các cậu bé. Thầy bói bảo các cậu về thiên văn, địa lý, mây gió, đất, trời. Hỗi các cậu các kinh sách của đạo Khống Tử dạy làm người có đủ tài, trí phục vụ non sông đất nước. Bốn anh em đều trả lời thầy một cách thông thạo, lưu loát. Thầy khen ngợi các cậu. quả là bậc thần tài, văn chương vào bậc uyên bác, khiến thầy phải thán phục, kính nể các cậu.

Thầy hỏi về vận nước, cậu Liễm trả lồi:

– Bản đồ đất Việt do các vua Hùng mở mang sáng lập. tới nay vừa trong mười tám đời. Xét về thời gian lịch sử, đất nước có hai ngàn năm hưng thịnh. Đến nay vận nước cuối đời vua Duệ Vương không có con trai nối ngôi tiên đế. Đó chính là vận mệnh của trời đất đã định.

Thế rồi mỗi ngày một lớn khôn, tài trí thông minh của các chàng trai họ Định lẫy lừng thiên hạ. Các chàng làm quan địa phương, danh tiếng vang tới tai vua. Vua Hùng Duệ Vương nghe thấy cả mừng: “Thế là từ nay đất nước có nhân tài phò vua trị vì thiên hạ”. Vua bèn sai sứ giả ân cần mời các chàng về triểu gìúp vua trị nước, yên dân. Vào triều, vua hỏi các chàng về việc dân, việc nước. Các chàng đều trình bày một cách tài giỏi cao siêu, khiến nhà vua tôn trọng thán phục, yêu mến các chàng vô cùng. Một chàng trong bọn họ nói: “Muôn tâu bệ hạ, vận nước đã gần mất, ngôi sao về phương nam đã lên chính vị. Hiện nay vua nước Thục đang dấy bình chứa quân ở Ai Lao, chúng đang có mưu đồ xâm lấn nước ta”. Vua giật mình chột dạ, liền gặn hỏi các chàng: “Thế các khanh có kế sách gì giúp trầm phòng giặc, yên dân chăng?”, Nhà vua vừa dứt lởi, các chàng liển đáp ngay răng: “Muôn tâu bệ hạ, trước hết nên dùng những bậc hiền tài phò vua giúp nước. Nước ta có nàng Ngọc Lý ở Nam Điền. Việc kén rể cầu hôn, trời đã định. Tản Viên núi ngọc có thân vương”. Vua Duệ Vương kính phục tài đức của các chàng. Vua bèn hạ chiếu chỉ cho dân xã Phó Hoa phải phụng thờ các chàng. Vua cử chàng Liễm làm quan, cai quản ở Phó Hoa. Phong cho cả bốn chàng: Liễm, Vĩnh, Đũng, Bùi làm Đương cảnh Thành hoàng làng Phú Túc.

Vua Duệ Vương thời ấy, có hai ngươi con gái. Nàng Tiên Dung công chúa, vua gả cho đức thánh Chử Đồng Tử, cho quản xứ Sơn Nam. Còn lại Ngọc Hoa công chúa chưa có chồng.

Vào một ngày kia vua Duệ Vương ngự giá đến sông Bạch Hạc, cho gọi nhân tài trong nước đến kén rể. Các anh hùng hào kiệt khắp nơi về dự đông đủ. Xe loan, ngựa hý, thuyền rồng của vua đầy rẫy trên sông. Trong đám kén rể xuất sắc nhất vẫn là hai chàng Sơn Tình, Thủy Tình.

Sơn Tình là bậc Thánh vương ở núi Tân Viên. Thủy Tình là Thần vương ở vùng biển. Vua xem hai chàng thì thố tài năng. Vua thấy hai người đều là những bậc phi thường xuất chúng. Vua không biết ưng thuận và gả con gái cho ai, nên nghĩ ra một cách chọn rể. Vua hẹn ngày mai ai mang lễ vật đến trước, vua ga công chúa Ngọc Hoa cho.

Thực hiện đúng lời giao ước của vua, Sơn Tình mang đủ lễ vật đến trước. Vua bèn gả công chúa cho Sơn Tinh. Gó lần Sơn Tinh cùng với bốn tướng công họ Định: Liễm, Vĩnh, Dũng, Bài thống lĩnh năm vạn quân đánh phá quân Thục. bảo vệ non sông đất Việt Trong nhiều trận giao chiến ác liệt, quân Thục đều thua to, cuối cùng phải tan rã.

Sau đó hai năm, quân nhà Thục lại quay trở lại đánh cướp nước ta, thế giặc rất hung hãn, chúng tập trung hàng trăm vạn bình mã, chia quân thành năm đạo đánh trên cạn. đánh dưới nước. Đạo quân đầu tiên của chúng gồm ba mươi vạn quân tiến đãnh đất Sơn Tây. Ba mươi vạn theo đường thủy đến đánh phủ Thương Tín.

Hai bên giao chiến mười trận, bốn chàng trai họ Đinh hợp sức cùng với Sơn Tình cầm đầu quân đội tiêu diệt, chém hơn ngàn quân Thục. Nhưng vì lực lượng quân Thục quá lớn, bốn mặt giáp công của quân ta đều bị quân Thục bao vây phong toả. Tình huống chiến trường xây ra nguy kịch, quân ta không đủ lực lượng chống trả. Tình hình thế ấy, để giữ trọn khí tiết, thà chết không đầu hàng giặc, Đình, Bùi đã lao đầu xuống giếng tự sát vào ngày mồng Bảy tháng Chạp. Còn lại ba vị là: Liếu, Vĩnh, Dũng chạy sang xứ Dịch Đồng nơi có nước suối chây quanh năm, ba vị ngửa mặt kêu trời, rồi cầm dao đâm vào cổ tự sát, cũng vào ngày Bảy tháng Chạp, giờ Dần. Xác của ba vị đã hóa tự nhiên, đất trời rung chuyển, mưa lớn ầm ầm, sấm rung. chớp giật ba ngày liền chưa dứt.

Trước khí phách anh linh ngời sáng hào khí dũng mãnh diệt, giặc cứu nước của các vị: Vì nước quên thân, vì dân chiến đấu, nhân dân xã Phó Hoa đau xót thương tiếc các vị vô hạn. Để ghi nhớ chiến công bất hủ của các vị, nhân dân xã Phó Hoa lập hai cung điện thờ phụng các vị muôn thủa.

Trước thế mạnh của quân Thục, vận nước lâm nguy, vua Duệ Vương vô cùng lo lắng, may nhờ có Đại tướng Sơn Tính chỉ huy quân đội với lòng quyết tâm, qua cảm của ông, Sơn Tĩnh xin vua chỉ huy năm vạn bình mã tiến đánh quân Thục bảo vệ non sông đất Việt.

Với tài chỉ huy thao lược, mưu trí, dựa vào thời cø thuận lợi. Đại tướng Sơn Tinh điều bình đến đánh chiếm vị trí quan Thái sư nước Thục. Bị đánh bất ngờ, thua to: quân Thục bỏ chạy tán loạn. Quân ta thừa thắng xông lên chiếm lĩnh chiến trường, đánh giết và bắt sống được tướng của nhà Thục. Quân ta thu giữ nhiều lương thảo, người ngựa, binh khí của giặc: tất cả đều được quân ta chuyển tải cùng với số đông tù binh quân Thục áp giải về kinh đô. Chiến công lẫy lừng vang đội của quân ta do Đại tướng Sơn Tinh đích thân chỉ huy thế là đã giành thắng lợi.

Vua Duệ Vương rất mừng, tức thì làm thịt trâu bò mở tiệc rượu khao thưởng tướng sĩ, vua cũng phong sắc chỉ cho bách thần. Trãi qua bốn ngàn năm lịch sử đánh giặc giữ nước. Các vua Hùng cùng với các đời vua tiếp theo như Đình, Lý, Trần, Lê… đều phong sắc cho bốn tướng công họ Đinh, với các mỹ tự oai phong:

  1. Đinh Công Liễm được phong là Tĩnh nẫm Anh linh, Phù vận Đại vương.
  2. Đinh Công Vĩnh được phong là Phúc quảng phân Tế thế, An dân đại vương.
  3. Đinh Công Dũng được phong là Uy lĩnh Đại tướng. Dũng Hãn Đạj vương.
  4. Đinh Công Bùi được phong là Đô kiểu mộc Đại vương.

Để tưởng nhớ công lao to lớn, điệt giặc cứu nước của bốn tướng công họ Đình, bô lão và nhân dân thôn Phú Túc đã lập đình thở phụng các vị, suy tôn các vị là Thành hoàng tôn kính của làng, để thiên thu hương khói.


Nguồn: Truyền thuyết dân gian người Việt, tập 1

Kiều Thu Hoạch chủ biên, nxb Khoa Học Xã Hội, 2009


*

để lại phản hồi