Tư liệu

Sự tích hai anh em sinh đôi Nguyễn Cảm, Nguyễn Ứng Đại Vương thời Hùng Vương


Sự tích hai anh em sinh đôi Nguyễn Cảm, Nguyễn Ứng Đại Vương thời Hùng Vương

Truyền thuyết dân gian người Việt


Theo sự tích, quê quán ngài ở làng Yến Vi, động Hương Tích, huyện Hoài An, Ứng Thiên phủ, Sơn Nam trấn. Cha ngài là Nguyễn Thiện, mẹ là Hoành Thị Chuyên, chỉ tu nhân tích đức bốc thuốc cứu dân làm nghiệp.

Cha mẹ ngài tuổi đã ngoài 40 mà chưa có con nối, Cha mẹ đều lấy làm lo, có một đêm cha mẹ ngồi tự nhiên thấy có hai con ngô công (con rết) dài chừng ba thước, tự nhiên sa xuống trước mặt, rồi vụt biến mất. Ngay đêm hôm ấy, cha ngài nằm chiêm bao, có thấy một ông cụ, râu trắng đầu bạc, diện mạo khác người, bảo rằng nhà ngươi có tích phúc, giời sai tôi xuống cho hai người con. Giời đã định, để nối hương hoả, nghìn muôn năm. Cha mẹ ngài đều lấy làm mừng, đến ngày 12 tháng Tâm giỡ Ngọ năm Bính Tý thì sinh ra một bọc được hai ngươi con trai, mặt mũi khôi ngô lạ thường.

Mới được hơn một năm thời bà mẹ ngài mất, lại gặp lúc mất mùa đói kém. Cha ngài bế hai người con ra Hải Dương, đi đến nửa đường thì tối, thấy ở bên đường có một cái đền, viết chữ Thượng đẳng tối linh từ. cha mang hai con vào ngủ trọ. Đêm đó nằm mộng thấy ông thần có truyền rằng: Hai vị này giời sai xuống làm Thành hoàng, ở Thượng khu, xã Vĩnh Lại, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. Đến lúc tỉnh dậy, ông bế hai người con hói thăm về đến thôn ấy, có thấy cái quán ở bên làng ven sông. Cha ngài đem hai ngài vào ngủ trọ ở quán ấy. Đêm hôm ấy các cụ lão ở trong làng nàm mộng đều thấy có người bảo rằng: ở ngoài cái quán bên sông. có hai vị Thành hoàng đến đấy, thời dân làng sáng mai ra rước về phụng nuôi, không thì có lỗi. Nhiều người nói đều như thế cả. Dân làng đều ra rước hai ngài cùng cha ngài về kính nuôi. Cha ngài dựng lên một cái trưởng ở bên làng dạy học và nuôi hai ngài. Đến khi hai ngài chừng độ 16 tuổi, thì văn võ toàn tài. thao lược hơn ngươi.

Bây giở cha ngài cùng hai ngài lại về trong quê làng. Chẳng may cha ngài mất, hai ngài để tang ba năm, rất là hiếu kính. Xong việc tang rồi, hai ngài bèn đi lịch lãm trong thiên hạ, đến tỉnh Sơn Tây, thấy nhiều người bảo rằng có một ông thánh ở nứi Tân Viên, có nhiều phép lạ. Đấy giờ hai ngài vào yết đức Sơn Thánh, ngài lấy làm mừng lắm, nói rằng hai ngài sao đến muộn thế. Nguyên hai ngài là anh hùng trong thiên hạ, và thiên mệnh số làm Thành hoàng. Đức Sơn Thánh cùng hai ngài kết làm anh em, bấy giờ đương vua nhà Hùng là đức Duệ Vương đời thứ 17, con nối không có, chỉ có một, người con gái tên là Ngọc Hoa công chúa, sàc đẹp lạ thưởng. Vua làm lầu kén chồng cho nàng ấy. Bấy giờ người tài trí trong thiên hạ đến rất nhiều, mà vua cùng nàng ấy đều chưa bằng lòng ai. Đức Sơn Thánh bèn nói với hai ngài cùng đến kinh thành làm sớ tâu cho đức Sơn Thánh. Vua Hùng Vương bằng lòng gả cho. Trãi được vài năm, bây giờ vua nước Thục ở AI Lao nghe tin vua Hùng Duệ Vương con nối không có, cất quân vào ăn cướp.

Vua Duệ Vương bèn vơi đức Sơn Thánh cùng hai ngài, hỏi chước đánh giặc. Đức Sơn Thánh cùng hai ngài, tâu xin ba mươi vạn quân thì giặc tan. Vua lấy làm mừng làm cho y. Hai ngài lĩnh hai mươi vạn quân đánh ở Hoan châu, Ái châu, hai trận thì giặc tan. Sau cố người vịnh thơ rằng:

Quả nhiên xích hiếm tôi Man khấu

Trực bỏ liên thành hiển quốc quân

Thiên cổ đã tên thiên cổ hậu `

Gia nhì hiếu tử quốc trung thần.

Nghĩa là:

Quả nhiên thước kiếm trừ Man tặc

Giành lại liên thành hiến quốc quân

Ngân thuỡ cách xa ngàn thuở tiếp

Nhà là con hiếu nước trung thần.

Hai ngài bèn cùng đức Sơn Thánh về tâu triều đình. Vua bèn phong cho hai ngài làm Thành hoàng ở Thượng khu, xã Vĩnh Lại, sá thuế cho khu ấy về sau để làm đến thờ ngài. Hai ngài tạ vua rồi về khu ấy, vời các cụ phụ lão trong làng cho khao thưởng nhân dân, và cho làm hành cung một sở. (Hiện cơ chỉ hãy còn). Lại cho vàng năm lạng tậu ruộng để làm hương lửa muôn đi về sau. Các cụ phụ lão trong làng đều bái nhận. Chẳng bao lâu, đêm ngày mồng Một tháng Chín năm ấy, giời bỗng mưa gió sấm sét to, sáng hôm sau dân chỉ thấy khăn áo để lại mà hai ngài biến hóa đi mất. Từ bấy đến nay dân vẫn phụng thờ.


Nguồn: Truyền thuyết dân gian người Việt, tập 1

Kiều Thu Hoạch chủ biên, nxb Khoa Học Xã Hội, 2009


*

Gửi phản hồi