Một thời nên vắng mặt – có nhiêu điên nhiêu


Một thời nên vắng mặt – có nhiêu điên nhiêu

Cung Tích Biền


một nghìn năm tám,

một sáu ba,

một nghìn sáu mươi tám.

Lịch sử nhảy vọt bằng bốn chân. Chính sự, thời sự xứ con Rồng quay tít con vụ. Có một bất bằng thoạt chạy trong luận lý. Con người bốn chân thì vạn sự đảo lộn. Hoặc giả con bò con heo con cọp con chồn, may mắn gặp con bồ câu, rủi con rắn hổ mang, con tầm phơ ếch nhái, chúng thay thế nhau chỉ đạo con người, thì xã hội dở hơi, ắt phải thay đổi mọi sự ngay từ mỗi định nghĩa.

1958-1968, chỉ mười năm thôi, tôi, từ một thư sinh hiền hòa trở ra một người lính. Từ một cửa ngỏ mở ra nụ cười, tôi đã trở nên một người luôn phải lăm le chuyện hòn bom trái đạn. Vừa là trách nhiệm vừa là nạn nhân của chính mình. Vừa phải cần giết một ai để bảo vệ một người. Lương tri, cái rất cần, lại rất nghi ngờ. Thường trực muốn giữ công minh trong một phận người rất mong manh, lại trong cuộc sinh tồn, lẽ sống đích thực, cái hiện hữu, được dạy rằng, “Rất cần thực hiện những bất bằng để bảo vệ sự công bằng”.

Tôi, kẻ được Đạo Bà dạy dỗ “Muốn trở thành một con người hoàn hảo, không có chi khác hơn, là để con vật nó cai trị”.

Tôi, kẻ bị Đạo Bà giam nhốt chung với một con vượn gấu trong cái chuồng sắt to rộng. Mỗi đứa một nửa cái chuồng. Con gấu vượn kia, con người tôi, đại thể, ngoài cái nhân dáng hắn đầy lông, tôi đã sạch lông phần nào, có nhiều cơ phần giống nhau. Khuôn mặt, vừng trán, hai con mắt, cái mũi, răng miệng; hai cánh tay, bàn tay năm ngón.

Lịch sử duy vật dạy rằng, hắn là tổ tiên của tôi. Có nghiên cứu thâm sâu, khảo cổ khoa học đào mặt đất tìm xương sườn xương sọ để minh chứng, rằng thằng người này là từ giống vượn kia biến đổi ra mà thành.

Đương nhiên, tôi với hắn, hôm nay, ngày ngày trong cái chuồng sắt, đã được Đạo Bà cách ly, bởi một tấm lưới sắt, bên này thấy rõ bên kia. Ấy là từa tựa, Ta đang bị chia đôi sơn hà qua cái sông Bến Hải vậy. Nhờ vào dòng nước cùng sóng sông trôi nhẹ nhẹ, rất ư thơ mộng lẫn lạnh lùng, làm bờ rào ngăn cách cuộc gầm gừ giữa đôi bên.

Tôi luôn sống bên cạnh sự hăm dọa, trong cái-sẽ-muốn của con vật. Đi theo từng hơi thở con người, là luôn thoi thóp chờ đợi, một-hôm-nó-sẽ-xơi-tái-mình. Lịch sử sẽ được giải quyết rốt ráo bởi con vật.

Muốn hòa bình, hòa mình với nó, tôi phải nói và hiểu, và làm, theo cách một con vật.

Xã hội tiếp theo sau biến cố, để tiêu diệt được sự nan nguy giữa người với vật khi sống chung cùng với nhau, trong cái chuồng, là việc của cái-sẽ-tới-sau-cái-tương-lai. Hậu-tương-lai. Cái vô cùng kiếp, muôn năm đang/phải đợi chờ.

Non nước chia đôi. Ra Bắc vào Nam, hai phương tuyệt diệt. Tâm cảm những người trẻ tuổi có chút học vấn của Miền Nam thuở hôm nay, sao có cái chếnh choáng, nghiêng ngả của Nguyễn Bá Trác một đêm Hồ Trường lưu lạc nơi đất khách:

Hồ trường! Hồ trường! ta biết rót về đâu?
Rót về đông phương,
nước bể đông chảy xiết sinh cuồng lan.
Rót về tây phương,
mưa Tây sơn từng trận chứa chan.
Rót về bắc phương,
ngọn bắc phong vì vút, đá chạy cát dương.
Rót về nam phương,
trời nam mù mịt, có người quá chén, như điên như cuồng…

1963, quả thật Miền Nam, đã “Trời nam mù mịt, có người quá chén, như điên như cuồng”.

Từ một cuộc nổi dậy đòi quyền tự do tôn giáo của Phật giáo, đã dẫn tới một cuộc đảo chính từ các tướng lĩnh. Tổng thống Ngô Đình Diệm bị hạ sát, kết thúc nền Đệ nhất Cộng Hòa.

Miền Nam bắt đầu cơn đột quỵ.

1964, 1965, triền miên những cuộc binh biến dưới nhiều tên gọi, chỉnh lý, đảo chính, cách mạng, từ các tướng già tướng trẻ, tướng thân Pháp, tướng thân Mỹ, tướng con Chúa, tướng nhà Phật, tướng thuần quốc gia, tướng nằm vùng.

Phật giáo góp mặt trong dòng xe cộ lừ đừ trên đại lộ là vô số bàn thờ Phật. Tất cả đã làm hao phí quá nhiều lựu đạn cay và kẽm gai. Đã thiu chua dần dà niềm tin của con người. Một Miền Nam, vừa chịu đựng một cuộc chiến với Miền Bắc, lại phải đương đầu với nhiều rối loạn từ nội bộ.

Lời của Sư Bà đã hiệu nghiệm “Muốn một con người thành Người phải nhờ một con vật nó cai trị”.

Những năm dài nắng mưa lửa máu, nấu nung cả những não thùy thông thái, “Có nhiêu điên nhiêu.

Thời thế đẻ ra điên.

Tổ quốc ăn phải giống gì đi đứng ngả nghiêng.

Điên ở đây, hôm nay, đông vầy như phù du buổi chạng vạng. Mỗi điên mỗi cách. Mỗi nguồn cơn phát động một thoát ly. Điên từ mồ mả điên ra. Điên phong thủy. Điên khí hậu. Điên nếp nhà. Điên thời vụ. Thấy mọi người đều điên, ta không điên là lỗi thời.

Có những vùng đất hiển linh gọi rằng địa linh nhơn kiệt, mà điên ráo. Từ nghiệp dĩ cha ông, nối dòng, truyền nòi.

Ông cố nội điên quậy đã đời một thời đại, tới người cháu bốn đời hiếu đễ, ra nhiệt huyết lặp lại cái “Ông cố nội của mình từng điên rực rỡ, rất hiển hách điên”.

Hai cõi điên này na ná nhau. Một loại na ná truyền kiếp. Thiếu nó, đời nhạt nhẽo. Ông tới cháu, hai nhơn mạng cùng say mê “mần quốc sự”, chẳng hạn. Gánh mớ cùm gông trên vai. Ăn cơm nhà đá mệt nghỉ. Một đám khác, cùng bổ đầu vào cái thế giới mộng mị gọi rằng làm nghệ thuật, sáng tạo.

Có điên đi điên đứng điên nằm. Điên ngồi ung dung, lệnh một phát môn đệ đi quậy sơn hà. Điên bất ngờ, bột phát, điên ngấm ngầm ăn dần não người. Mỗi điên một thế giới, mỗi bí ẩn. Không bút mực nào tả xiết cái điên, như “Chẳng giọt màu nào ta vẽ lại hoàn chỉnh một giấc mơ.

Chợ Quán. Biên Hòa. Chùa chiền. Điên tại gia. Man-man-mát-mát chỗ công sở. Điên tướng quân. Điên văn nghệ. Điên tình anh lính chiến, chỉ yểu điệu hát hò // chiều mưa biên giới anh đi về đâu.

Chẳng thế giới nào rực rỡ sắc màu bằng thế giới điên. Có bọn điên rất người. Thậm chí rất thánh. Rất thầy chùa. Rất nghìn trùng xa cách.

Việt Nam hai mươi năm.

Bàn tay Mẹ đầm đìa nước mắt.

Cùng vào thời rối loạn tại Miền Nam, có một vị tướng điên. Tướng quân này xuất thân từ thời Liên hiệp Pháp, thuộc hệ nói sành tiếng Pháp. Ông ta có mần một cuộc đảo chính nhưng thất bại chỉ sau vài giờ khi dấy binh.

Tướng lĩnh chống đảo chính bắt giam ông, quy cho ông bị bệnh tâm thần. Báo chí đăng tin náo nhiệt. Riêng ông, ông tâm tình,“Ta rất tỉnh, nhưng cố làm một việc của một người điên, làm cách mạng.”

Một tướng khác bất ngờ cạo trọc đầu, để thể hiện ta đổi mới thái độ, chán làm tướng, chuyển sang mần chính trị. Lòi da đầu mới đích thị chân thành. Lại tâm sự, “Mần chính trị thì nên trọc đầu, bọn thù địch khó nắm tóc.”

Một sớm mai, để tạo diện mạo uyển chuyển, bớt đi phần nào “Mặt sắt đen sì”, hòng chuyển từ vị trí Đại tướng thành một vị Quốc trưởng, một đại tướng bỗng cạo phăng hàm râu cũ kỹ mang trên mồm từ thời mang lon Đại tá. Bộ râu oai hùng tướng mệnh. Một chiêm tinh gia lừng danh chuyên xem tướng số, tiên đoán vận mệnh cho các mệnh phụ phu nhơn, như vợ quý bộ trưởng, các tư lệnh, tỉnh trưởng – đương nhiên là xem thời vận cho chồng mình – đã được dặn dò:

“Tướng quân chớ cạo râu. Còn râu còn tướng, cạo tiệt bộ râu coi như tự cắt luôn cái đầu của mình.”

Một vị tướng đờ-mi điên khác, một thời gian ngắn sau một cuộc đảo chính hụt, đã bị Hội đồng tướng lĩnh đẩy ra nước ngoài. Từ phi trường ra đi, ông mang theo một cái lọ đựng mớ đất, gọi rằng “Nắm đất quê hương”. Một đi là chẳng trở về.

Những vị tướng tôi kể trên đây, là những con người có thật, trên cầu vai đầy sao, tại chính trường Miền Nam buổi ấy, không phải là tướng trong bộ bài tứ sắc.

Dạo nào một học giả, giảng sư đại học văn khoa Sàigòn, tốt nghiệp từ Pháp về, trật quần chìa cu đái ngay trên đại lộ Lê Lợi đông đúc người qua lại giữa thanh thiên bạch nhật. Ông cũng là một sử gia nghiêm túc.

Nghệ sĩ, kẻ sáng tạo, không điên đâu là kẻ tài tình. Tỉnh quá, khôn quá, đâu thấy ra trần gian đang lửa ngậm ngùi.

Hãy mở những phương trời kỳ vĩ:

tôi mửa máu đen
trên nửa đêm paris
tôi giao cấu mặt trời sinh ra mặt trăng
tôi thủ dâm thượng đế sinh ra loài người
cho quê hương nằm ở nhà thương điên
của trí nhớ
mặt trời có thai!
mặt trời có thai!
sinh cho tôi một đứa con trai mù mắt.

Phạm Công Thiện thăng thiên.

Bùi Giáng áo quần ngũ sắc, vai mang bị cói, cập kè Em Mọi điên:

Một tiếng hát giữa rừng hô hấp
Chết trăm năm ẩn nấp khung đời
Trời ma đất quỷ hai nơi
Em điên từ bữa ra đời em điên
Beo và cọp trước tiên chạy trốn
Vượn đìu hiu nhìn lộn cây hoa
Em về giũ áo mù sa
Tiền trình vạn lý anh là đười ươi.

Nguyễn Ngu Í tình quê, cây hòe hoa đỏ trước sân, con gà cục tác, mẹ ngồi võng trưa, gió đầu hè đi đâu, con điên đây Mẹ:

Má ơi ! Con muốn điên rồi,
Má còn trông đứng đợi ngồi mà chi…
Ầu ơ…
Ví dầu con Má có sao
Có điên, có dại Má nào bớt thương.

Nguyễn Đức Sơn, một Kỳ sĩ Phương Bối am, lồng lộng thông ngàn, một nỗi đau của riêng ông, ta đáng cúi đầu dâng hương:

Một mai cha chết đừng chôn
Ngại chưa xuất kịp chút hồn thiết tha
Cái gì cha nói chưa ra
Biết đâu còn sót trong da máu này
.

Cớ sao linh hồn Ta còn mãi nương náu trong xác thân úa màu đi về rừng kia bến sông nọ.

Nghi hoặc làm sao trong tro cốt tàn phai kia hãy còn máu oan tươi rói chốn bụi hồng.

Trong lênh láng máu chiều, nơi khắc khoải tro bay, sợi tóc buồn em vàng nắng, Tôi đây, một con khỉ mất máu. Ngồi gãi một mình.


Nguồn: Da Màu


*

để lại phản hồi